Eşek

( Bu yazı Halfeti ağzı ile yazılmıştır )

    Eşek deyip geçmeyin ha!..

Cefakâr, vefakâr ve kanaatkar bir hayvandır. Birez ot, birez su, birez samanla yetinir. Hele birez de arpa verirsen değme kefine. Eskiden eşek bahça işleyenlerin en böyük yardımcısıdı.

    Helfeti’de baraj yapılıncaya kadar bahça tarımı ve meyvecilik yapıldığı için bahça işleyen her bir eşeği vardı.

Bahçadan Helfeti’ye gidiş gelişlerde binek hayvanı olarak, yük daşımada, çarşıya güverti ve meyve daşımada, zibil daşımada, dermene unluk buğda götürmede ve en önemlisi de bahçadaki ürünleri yabana götürmek için eşekler kullanılırdı. İnşaatlarda kullanılan çağıl da eşekle daşınırdı.

Ağır yük altında dağda-daşta scakta-soğukta çok kahrımızı çektiler. Baraj yapılınca tüm bunlar bitti. Eşekler rahata kavuştu. Bir kısmı yakın köylere satıldı, bir kısmı da kaderlerine terkedildi.

    Eşeğin en önemli aksesuarı çul, palan, kuskun, zencir ve naldır. Nalı eskidiğinde veya düştüğünde Nalbant Şayda Mehemet ve İrbam’a götürüp nallattırırdık. Çulu eskirse Çulcu Topal Recep’e yenisini yaptırırdık. Sakağı olup aksarsa Kel Şıho eşeğin ayak bileğini kızgın şişle delip pis kanı akıtarak katran sürerdi.

Eşeğin 2- 3 uzunluğunda bir zenciri, zencirin ucunda da 20-30 cm uzunluğunda demirden bir zikke bulunurdu. Bahçada otu bol körge yerlere, arasıra yerini değiştirerek zikkesini çakar, yayılması sağlanırdı.

Şitile, ağaca yakın olursa şitili yir, ağacı gemirir. Bahça yolunda bazen eşeklere binip koşturur, yarışırdık.

Eşeğe yük yüklerken çoğu zaman ( eşek bu ya ) ya yük ipine ya da zencire basar.

    Yaz mevsiminde okullar tatil olunca Antep’teki akrabalar çocuklarıyla birlikte tatil için bahçaya gelirlerdi. Yeğenler, bizim çocuklar ve misafir çocukları sırf eşeğe binmek için sabah erkenden kalkar, her gün iki kişi eşeğe binerek kahvaltılık fırın ekmeği almak için Helfeti’ye giderlerdi.

    Eşeğin kaba etine çubukla dürtünce kaçar. Eğer arkada durup vurursan ya da dürtersen depik atar.

Eşek aç ve susuz kalırsa, başka eşek görürse angırır. Susuz kalınca bir sıtıl suyu öngüne koyar, ıslık çalarak sularsın.

    O eski eşeklerin heç biri kalmadı. Ama şimdi her evin önünde eşek yerine bir araba var.